Jak odczytywać oznaczenia z Dyrektywy ATEX?

Dyrektywa Unii Europejskiej ATEX 2014/34/UE definiuje wymagania, jakie muszą zostać spełnione przez każdy produkt, urządzenie i system dedykowane do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Stosowanie się do wymogów dyrektywy jest obowiązkowe dla wszystkich producentów, którzy tworzą rozwiązania przygotowane do wykorzystania w warunkach zagrożonych wybuchem – dyrektywa wymaga znakowania CE oraz wprowadza oznakowanie Ex zgodnie z obowiązującym schematem znakowania. Jak odczytywać oznaczenia dyrektywy ATEX i jakie wymagania wprowadza dla produktów w strefach zagrożonych wybuchem?

Czego dotyczy dyrektywa ATEX?

Każdy sprzęt, maszyna, urządzenie i system, które mają być użytkowane w strefie zagrożonej wybuchem powinny zostać wcześniej odpowiednio sprawdzone, przetestowane i przystosowane do pracy w takich warunkach. Producent powinien w szczególności zadbać o zaprojektowanie zabezpieczeń ograniczających szkody w razie wystąpienia incydentu i wybuchu, a także zastosować odpowiednie oznakowanie produktu zgodnie z wytycznymi dyrektywy ATEX.

Sama dyrektywa, zaktualizowana po raz ostatni w 2014 roku, narzuca wytyczne dla urządzeń przeznaczonych do użytku w strefach zagrożonych wybuchem, tj. w warunkach występowania substancji palnych (gazu, pary, proszków oraz mgieł, które w kontakcie z wysoką temperaturą, łukami elektrycznymi lub iskrami mogą ulec wybuchowi). W dyrektywie określono m.in. podział na trzy kategorie stref zagrożonych wybuchem zależnie od czasu, przez jaki utrzymuje się w danej strefie tzw. atmosfera wybuchowa (mieszanina powietrza z substancjami palnymi). Dyrektywa dzieli też strefy w zależności od rodzaju substancji palnych, gdzie G oznacza substancje w postaci gazu, pary lub mgły, a D strefę z występującymi pyłami.

Oznaczenia w dyrektywie ATEX – jak należy je odczytywać?

Każdy produkt przystosowany do wykorzystania w strefach zagrożonych wybuchem powinien nosić odpowiednie oznaczenie zgodnie z wymogami określonymi w dyrektywie ATEX i według schematu rozpoznawalnego w całej UE. Każde oznaczenie jest poprzedzone znakiem Ex, po którym następuje seria liter i cyfr określających kolejno deklarację zgodności, numery identyfikacyjne jednostki certyfikującej produkt, grupę i kategorię urządzenia, rodzaj ochrony i symbol grupy wybuchowej oraz klasę temperaturową.

Przykładowe oznaczenie według dyrektywy ATEX może wyglądać następująco: CE 0102 Ex II 2G Ex d IIA T5. W powyższym, CE to certyfikat jakości i deklaracja zgodności z obowiązującymi wymogami dyrektyw UE odnoszących się do bezpieczeństwa produktów, a pierwsze cztery cyfry to unikalny numer identyfikacyjny jednostki certyfikującej. Do wydawania certyfikatów dla urządzeń dopuszczonych do użytku w strefach zagrożonych wybuchem (certyfikaty ATEX) uprawnione są jedynie wybrane akredytowane jednostki certyfikujące – podczas uzyskiwania certyfikatu należy wybrać jednostkę uprawnioną do jego wystawienia.

Dyrektywa ATEX -2

Wymogi, które stawia przed przedsiębiorstwami Dyrektywa ATEX pomaga wprowadzać jednostka certyfikacyjna Bureau Veritas

Przechodząc do kolejnych elementów oznaczeń ATEX, Ex to wspomniany już symbol bezpieczeństwa przeciwwybuchowego, a następujące po nim II to grupa urządzenia elektrycznego. Jeśli w miejscu tym pojawiło by się „I”, urządzenie lub system byłoby przeznaczone do użytku w zakładach górniczych z występującym zagrożeniem metanowym lub wybuchem pyłu węglowego. „II” odnosi się do urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do użytku w miejscach zagrożonych występowaniem atmosfery wybuchowej nie związanej z warunkami górniczymi. 2G to kategoria urządzenia (strefa wybuchu „2”, rodzaj substancji palnej G), Ex d to rodzaj ochrony przeciwwybuchowej zastosowanej w urządzeniu, IIA symbol grupy wybuchowej (najniższe niebezpieczeństwo wybuchu, występowanie propanu, butanu, benzenu, acetonu lub amoniaku). Ostatni symbol, T5, to oznaczenie klasy temperaturowej.

Kiedy wykorzystywane są oznaczenia ATEX?

Oznaczenia ATEX wykorzystywane są bezwzględnie zawsze przy znakowaniu urządzeń i systemów ochronnych przeznaczonych do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Jeśli produkt

  1. przeszedł pozytywnie kontrolę zgodności z dyrektywą ATEX,
  2. uzyskał certyfikat CE,
  3. został dopuszczony do użytku w strefach zagrożonych wybuchem,

producent musi umieścić na nim stosowne oznaczenia wskazujące na przystosowanie urządzenia do konkretnych warunków. Dyrektywa ATEX jest obowiązkowa dla wszystkich urządzeń i systemów ochronnych, jakie mogą być stosowane w strefach wybuchowych – brak oznaczenia oznacza stworzenie zagrożenia wybuchem i może podlegać karze w razie kontroli bezpieczeństwa stref zagrożonych.