Ustawa o efektywności energetycznej – kogo i do czego zobowiązuje?

Unia Europejska od lat prowadzi aktywną politykę proekologiczną, gdzie dobro środowiska naturalnego stoi na pierwszym miejscu. Jednakże zanim zaczniemy odczuwać długofalowe skutki, niezbędne jest włączenie przedsiębiorców w kolejne działania w skali kraju. W tym celu wprowadzane są kluczowe ustawy w walce o lepszą kondycję środowiska. Jedną z nich jest ta z 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 468) oraz jej następna nowelizacja z 20 kwietnia 2021 r., która wdraża przepisy z dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE). Oprócz dostosowania zapisów do wymagań unijnych, wprowadzono istotne zmiany dotyczące audytu oraz świadectw efektywności energetycznej.

System świadectw efektywności energetycznej

Głównym celem wprowadzonego systemu tzw. białych certyfikatów jest wspieranie kolejnych działań, mających za zadanie efektywne wykorzystanie energii elektrycznej oraz cieplnej wraz z paliwem gazowym na terenie całego kraju. Tym samym wymusza na podmiotach zobowiązane zachowania prooszczędnościowe. Do grupy tej należą m.in.: dostawcy energii elektrycznej, ciepła lub gazu ziemnego odbiorcom końcowym.

Nałożony został na nich obowiązek pozyskania a następnie przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki określonej liczby świadectw. W zamian mogą uiścić opłatę zastępczą. Otrzymanie tzw. białego certyfikatu możliwe jest po udowodnieniu prowadzenia wskazanych działań lub znajdujących się w planach do realizacji. Ustawa przedstawia w tym zakresie ścisłe wytyczne. Należy zaoszczędzić w ciągu roku energię w ilości co najmniej 10 toe (ton oleju ekwiwalentnego), gdzie 1 toe jest równe 11,63 MWh. Inną możliwością jest przeprowadzenie działań o takim samym rodzaju, a ich łączny efekt przekroczy 10 toe.

Audyt energetyczny

Kto może skorzystać z białych certyfikatów?

Na przyznanie białych certyfikatów mają szanse m.in. przedstawiciele wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni oraz osiedli mieszkaniowych. Muszą oni jednak najpierw spełnić następujące warunki:

  1. zgromadzić potwierdzone audytem dane dotyczące:

o   termomedernizacji domu lub średniej wielkości budynku,

o   wymiany urządzeń AGD,

o   zmiany oświetlenia,

o   wymiany urządzeń grzewczych;

  1. sporządzić a następnie złożyć wnioski do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE).

Korzyści płynące z posiadania świadectwa efektywności energetycznej

Ustawa przewiduje także korzyści w postaci praw majątkowych z tytułu posiadania świadectwa. Wprowadzona została możliwość sprzedaży ich np. na towarowej giełdzie energii, a dzięki temu zyskać korzyści finansowe.

Dodano także zapis dotyczący obowiązków jednostek sektora finansów publicznych. Mowa w nim o niezbędnym wprowadzaniu przynajmniej jednego ze środków poprawy efektywności energetycznej, podczas realizacji zadań statutowych. Tym samym urzędy muszą przeprowadzić np. termomodernizację budynku lub urządzeń biurowych o niskim zużyciu energii oraz niewielkich kosztach eksploatacji.

Audyt energetyczny

Audyt energetyczny

Przeprowadzenie audytu energetycznego leży w obowiązku dużych przedsiębiorców. Wyłączeni są mikro, mali oraz średni przedsiębiorcy. Czyli każdy kto zatrudniał mniej niż 250 pracowników, a suma bilansowa przekracza równowartość w złotówkach 43 mln EUR lub łączny obrót przekracza 50 mln EUR, jest prawnie zobowiązany. Także „nowi” duzi przedsiębiorcy muszą niezwłocznie zlecić wykonanie audytu.

Przedsiębiorca jest zobowiązany do:

  • przechowywania dokumentację z audytów przez 5 lat;
  • zawiadomienia Prezesa URE o przeprowadzonym audycie do 30 dni od zakończenia oraz dołączenia zawiadomienia o możliwości uzyskania oszczędności energetycznych; nie może to nastąpić później niż 31 grudnia danego roku.

Kto może wykonać audyt?

Audyt energetyczny ma na celu przede wszystkim przeprowadzenie szczegółowych obliczeń co do propozycji wprowadzenia działań proefektywnościowych. Wynik nie tylko stanowi rzetelne źródło informacji, ale także przedstawia potencjalne oszczędności energii. Ustawodawca nie przewidział szczegółowych kryteriów. Można kierować się np. normą EN 16247, ustawą z 20 maja 2016 r., standardem ISO 50001.

Zadanie wykonania najlepiej powierzyć niezależnemu podmiotowi, który odznacza się wiedzą i doświadczeniem zawodowym w kwestii wykonywania audytów energetycznych. W ich ramach dokonuje się szczegółowego przeglądu zużycia energii, odpowiadającego za co najmniej 90% z całości. Musi się on wiązać ze świadczoną działalnością. Tym samym przedmiotem audytu mogą być m.in.: instalacje, urządzenia, środki transportu.

Wyjątki

Z obowiązku wykonania audytu zwolnieni są przedsiębiorcy, którzy:

  • posiadają system zarządzania energią określoną w Polskiej Normie,
  • posiadają system zarządzania środowiskowego o którym mowa w art. 2 pkt 13 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1221/2009 z 25 listopada 2009 r. w sprawie dobrowolnego udziału organizacji w systemie ekozarządzania i audytu we Wspólnocie (EMAS).

W ich ramach muszą być przeprowadzane audyty energetyczne przedsiębiorstwa.