Historia ogrzewania, czyli od ogniska do układów centralnych

Myśląc o ogrzewaniu domu rzadko zastanawiamy się jego historii – jest to dla nas wyłącznie jeden z mechanizmów chroniących przed zimnem. Warto jednak spojrzeć do przeszłości i sprawdzić, jak ogrzewanie rozwijało się na przestrzeni lat. Proces ten rozpoczął się już w czasach prehistorycznych, kiedy to ludzie pierwotni budowali ogniska, które pełniły wiele funkcji. Pierwszą z nich jest oczywiście ogrzewanie – w odległych czasach ludzie musieli często zmagać się z ciężkimi warunkami oraz niskim temperaturami, a ogniska idealnie nadawały się do ogrzania oraz jako miejsce odpoczynku. Ogniska odstraszały także dziką zwierzyną, która bała się podchodzić do tak jasnych źródeł światła. Ostatnią, bardzo ważną funkcją ognisk, było przygotowywanie pokarmu. Upolowana zwierzyna nie mogła być spożywana na surowo, więc podgrzewano ją nad ogniem, a następnie konsumowano.

Następnie ogień został przeniesiony do chat oraz domów, a do jego podtrzymywania służyły specjalnie skonstruowane piece, które odprowadzały dym na zewnątrz za pomocą zorientowanego pionowo komina.

ogrzewanie1Wraz z rozwojem cywilizacji, nastąpił także rozwój technologii związanych z ogrzewaniem. Jako pierwsi centralne ogrzewanie stosowali Grecy oraz Rzymianie – miało to miejsce już w II wieku przed naszą erą. System zwany hypocaust polegał na ogrzewaniu podłogi od spodu i stosowano go w zarówno w mieszkaniach bogatych obywateli, jak i w publicznych łaźniach. Równolegle odnaleziono podobne instalacje na terenie obecnej Korei, ale istnieją pewne poślady, które pozwalają zakładać, że tamte ludy stosowały tą technologię nawet 1000 lat przed Grekami. Spuściznę Rzymian przejęli barbarzyńcy, którzy również stosowali ogrzewanie podłogowe, a następnie rozwinęli je Arabowie.

Ponowny rozwój ogrzewania na terenie Europu nastąpił na przełomie XII oraz XIII wieku, za co odpowiedzialni byli m.in. cystersi oraz zakon krzyżacki (ogrzewanie podłogowe zastosowano np. w zamku w Malborku).

Początek rozwoju instalacji wodnych przypada na wiek XVIII, kiedy to zastosowano system rozprowadzający gorącą ciecz w Pałacu Letnim w Sankt Petersburgu. W centralnym zbiorniki podgrzewano wodę, która następnie była rozprowadzana za pomocą zdobionych rur z porcelany po pomieszczeniach pałacu. Podobne rozwiązania stosowano także w Szwecji oraz na terenie Wielkiej Brytanii, ale o wiele większą popularnością na terenie Europy cieszyły się kominki oraz piece. Kominki charakteryzowały się o większą stratą ciepła, przez co przeważnie było one ustawiane pojedynczo w poszczególnych pomieszczeniach.

W Niemczech w połowie XVIII wieku zaczęto stosować piece kaflowe, w których spalano głownie drewno, a w późniejszym czasie także węgiel (zwłaszcza w obrębie miast). Druga połowa XVIII wieku to okres dynamicznego rozwoju ogrzewania. W 1855 pojawiły się piece gazowe, w 1877 roku ogrzewanie słoneczne, a w 1892 roku grzejnik elektryczny. Dzisiaj najpowszechniej stosuje się ogrzewanie centralne oraz elektryczne.