Certyfikacja FSC PEFC – na czym polega

Właściwe zarządzanie środowiskiem jest nie tylko tematem debaty politycznej, ale realnym czynnikiem decydującym o sukcesie rynkowym wielu przedsiębiorstw. To, czy dana firma stara się ograniczać negatywny wpływ własnych działań na otaczające nas środowisko jest kluczowym czynnikiem w podejmowaniu nowych kontraktów branżowych, ale też w zdobywaniu zaufania klientów, których świadomość środowiskowa wzrasta z dnia na dzień. Międzynarodowe organizacje od lat starają się ułatwić przedsiębiorcom skuteczne zarządzanie środowiskowe, tworząc normy dla zarządzania energią, ogólnym wpływem na środowisko czy poszczególnymi materiałami, z których korzysta się podczas procesów produkcyjnych. Jedną z tego typu norm mającą dziś realny wpływ na kształtowanie środowiska jest norma FSC/PEFC przeznaczona dla rynku drzewnego i produktów drewnianych. Jak norma ta wpływa na współczesną gospodarkę leśną, jakie stawia wymagania certyfikacyjne i dlaczego warto do niej certyfikować?

Norma FSC/PEFC dla produktów drewnianych

Standard FSC/PEFC obowiązujący dla producentów wykorzystujących materiały pochodzenia drzewnego oraz zarządców lasów dostarczających drewno do ich produkcji stanowi dziś podstawę tworzenia skutecznych systemów zarządzania gospodarką leśną kierujących współczesny przemysł w stronę bardziej zrównoważonego gospodarowania naturalnymi zasobami zielonymi. Ogólnie słaby stan środowiska, na który wpłynęło wiele czynników w tym także gwałtowny rozwój przemysłu i brak odpowiednich procedur zabezpieczających tereny leśne przed niszczeniem sprawiają, że dziś coraz częściej myśli się o systemowych rozwiązaniach umożliwiających choć częściowe odwrócenie wyrządzonych szkód i lepsze zaplanowanie dalszego gospodarowania zasobami leśnymi[1]. składa się z dwóch części – standardu FSC, zwracającego się w stronę przedsiębiorstw i proponującego przejęcie pełnej kontroli nad łańcuchem dostaw surowca, oraz standardu PEFC, kierowaną przede wszystkim do zarządców lasów i osób mających bezpośredni wpływ na zarządzanie światową gospodarką leśną. Ich założenia, choć częściowo pokrywają się ze sobą, dotyczą nieco odmiennych aspektów i kwestii związanych z ochroną naturalnych zasobów leśnych, dlatego też warto rozważać je osobno.

Założenia normy FSC/PEFC

Jednym z podstawowych elementów rozpisanych szeroko w standardzie FSC jest konieczność osiągnięcia pełnej kontroli nad łańcuchem dostaw. Zarówno produkcja drewna, jego transport, przetwórstwo jak i ostateczne materiały powstałe z jego użyciem powinny odbywać się w sposób transparentny i dokładnie udokumentowany, tak by identyfikacja źródła pochodzenia drzewa oraz jego droga produkcyjna były możliwe do weryfikacji na każdym etapie istnienia produktu. Wymagania normy FSC/PEFC nawołują jednocześnie do skupienia się na źródłach, z których pozyskiwany jest materiał drzewny –  certyfikacja FSC/PEFC zakłada podział trzy kategorie zgodności z normą, przyznawane dla firm zdolnych wykazać wiarygodność pochodzenia materiału drzewnego i jego weryfikowalność na każdym etapie dostaw i produkcji. Etykiety oznaczające kategorię umieszczane są na opakowaniach produktów tak, by nawet klient końcowy mógł bez problemu zweryfikować pochodzenie produktów, po które sięga. I tak FSC 100% to etykieta zarezerwowana dla produktów wykonanych w całości z materiałów pozyskiwanych z lasów posiadających certyfikat FSC/PEFC, FSC Mix oznacza produkty wykonane z certyfikowanego drewna pochodzącego z odzysku, a FSC Recycled to etykieta dedykowana dla producentów angażujących się w ideę recyklingu zasobów leśnych.

W kontekście certyfikacji samych zasobów leśnych, istotną rolę odgrywają wymagania standardu PEFC opracowane z myślą o całym łańcuchu dostaw drewna, ale skupiające się na produkcji drewna z poszanowaniem najwyższych standardów ekologicznych, społecznych i etycznych w miejscach, w których zlokalizowane są certyfikowane zasoby leśne. PEFC wyróżnia możliwość certyfikacji dla podmiotów zarządzających lasami oraz dla firm wykorzystujących materiały drzewne w swojej produkcji. PEFC podkreśla miedzy innymi istotną rolę ochrony lasów przed nielegalną i nadmierną wycinką drzew oraz ochrony terenów leśnych przed bezprawnym zamieszkaniem i zagospodarowaniem na potrzeby człowieka. PEFC skupia się też na tym, by na terenie lasów zachowywany był najwyższy porządek i poszanowanie dla zagrożonych gatunków fauny i flory – zarządcy powinni rezygnować ze szkodliwych dla natury środków chemicznych i biologicznych, które z punktu widzenia zrównoważonej gospodarki leśnej nie wnoszą do jej stanu żadnych pozytywów.[2]

Kto powinien zdecydować się na certyfikację FSC/PEFC?

Jak podkreślają organizacje odpowiedzialne za wprowadzanie i udoskonalanie standardów FSC/PEFC, głównym założeniem normy jest możliwość wyrównania poziomu zarządzania gospodarką leśną przez przedsiębiorstwa i stworzenia bezpieczniejszych metod wykorzystywania zasobów naturalnych w celu tworzenia różnego rodzaju dóbr. Z tego też względu norma dedykowana jest wszystkim, którzy na dowolnym etapie swojej działalności wykorzystują produkty pochodzenia drzewnego i tym samym przyczyniają się do promowania zrównoważonego zarządzania gospodarką leśną i środowiskiem. Certyfikacja FSC/PEFC jest dedykowana nie tylko zarządcom lasów na całym świecie, ale też producentom mebli, opakowań, czy punktom przetwarzania i recyklingu drewna. Klienci mogą zauważyć logo FSC/PEFC na produktach takich jak podłogi, papier, okna, drzwi, instrumenty muzyczne, a także na wielu środkach spożywczych wykorzystujących zasoby leśne, takich jak syrop klonowy czy niektóre orzechy. Taka różnorodność to największy dowód na to, że wpływ człowieka na zasoby leśne jest większy, niż mogłoby się wydawać, a każda drobna zmiana może realnie wpłynąć na poprawę ich kondycji.

Jak certyfikacja FSC/PEFC wpływa na gospodarkę leśną?

„Podobnie jak każda certyfikacja wymagająca wdrożenia zmian systemowych w przedsiębiorstwie, certyfikacja FSC/PEFC to przede wszystkim sposób na realne przejęcie kontroli nad jakością i ilością drewna wykorzystywanego w przemyśle i na użytek ludzki. Założenia normy pozwalają na skuteczne uregulowanie kwestii prawnych i odpowiedzialności związanej z zarządzaniem zasobami leśnymi, eliminując tym samym możliwość przerzucania się winą za degradację środowiska. Certyfikacja FSC/PEFC ma więc realny wpływ na zachowanie równowagi światowej gospodarki leśnej i poszanowanie limitowanych zasobów naturalnych, których odbudowa wymagałaby często wielu stuleci.[3]”

Norma FSC/PEFC pozwala przedsiębiorcom skupić się na minimalizacji marnotrawstwa, eliminacji ryzyka związanego z niekontrolowanym wyniszczaniem i wycinką lasów oraz lepszym prowadzeniu produkcji wymagającej zastosowania zasobów leśnych. Choć działania wykonywane przez pojedyncze przedsiębiorstwa w celu zwiększenia transparentności procesu wykorzystania drewna mogą wydawać się niewielkie, w rzeczywistości pozwalają uchronić lasy przed nielegalną wycinką i zniszczyć zapotrzebowanie na pozyskiwane w ten sposób materiały drzewne. Ogromną rolę odgrywają tu też sami konsumenci, którzy z coraz większą świadomością sięgają po produkty certyfikowane oraz branża, która właściwie nie dopuszcza dziś do obrotu produktów nie pochodzących z certyfikowanych źródeł. Założenia FSC/PEFC zmieniają rynek krok po kroku i choć eliminacja złych nawyków w przemyśle może zająć lata, wdrożenie surowych zasad zarządzania gospodarką leśną już dziś może pozwolić uniknąć błędów przez kolejne pokolenia przedsiębiorców.

[1] https://www.dnvgl.pl/assurance/systemy-zarzadzania/wywiad-fsc-pefc.html

[2] https://www.pefc.org

[3] https://pl.fsc.org/pl